დავით მალიძე, MD, PhD, FESC
ევროპის უნივერსიტეტის პროფესორი; ნიუ-მედის კლინიკის კარდიოლოგი

კლინიკური მიმოხილვა

თებერვალი, 2026 წელი

აბსტრაქტი

სტენოკარდია იშემიური გულის დაავადების ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული კლინიკური გამოვლინებაა. პაციენტების უმრავლესობაში სიმპტომების კონტროლი შესაძლებელია სტანდარტული მედიკამენტური თერაპიითა და რევასკულარიზაციით, თუმცა გარკვეულ შემთხვევებში სტენოკარდიული ტკივილი persists ოპტიმალური მკურნალობის მიუხედავად. ასეთ ვითარებაში საუბარია რეფრაქტერულ სტენოკარდიაზე, რომელიც წარმოადგენს მნიშვნელოვან კლინიკურ გამოწვევას, განსაკუთრებით პირველადი ჯანდაცვის დონეზე.

მოცემული მიმოხილვის მიზანია სტენოკარდიის თანამედროვე მართვის ძირითადი მიმართულებების განხილვა ოჯახის ექიმის პრაქტიკის კონტექსტში, აქცენტით რეფრაქტერულ შემთხვევებზე. სტატიაში განხილულია თანამედროვე მედიკამენტური თერაპიები, განსაკუთრებით რანოლაზინის მოქმედების მექანიზმი, კლინიკური ეფექტურობა და უსაფრთხოების პროფილი, ასევე სხვა ფარმაკოლოგიური მიდგომების მტკიცებულებები. დამატებით წარმოდგენილია შერჩეული არამედიკამენტური მეთოდები, რომლებიც განიხილება მაშინ, როდესაც სტანდარტული მკურნალობა ამოწურულია.

მიმოხილვა ეფუძნება მსხვილ რანდომიზებულ კლინიკურ კვლევებსა და ევროპული კარდიოლოგიური საზოგადოების (ESC) რეკომენდაციებს. სტატიაში განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა პრაქტიკულ ასპექტებს — როდის უნდა იფიქროს ოჯახის ექიმმა რეფრაქტერულ სტენოკარდიაზე, როგორ მოხდეს თერაპიის ოპტიმიზაცია და რა შემთხვევაში არის მიზანშეწონილი პაციენტის სპეციალიზებულ ცენტრში რეფერირება.

მოცემული მიმოხილვა მიზნად ისახავს ოჯახის ექიმებისთვის სტენოკარდიის მართვის თანამედროვე, მტკიცებულებებზე დაფუძნებული და პრაქტიკულად გამოყენებადი გზამკვლევის შეთავაზებას.

chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://drive.usercontent.google.com/download?id=12X6q2GVEHPXxQzwQ9TsLm8u5zV-GYPmE&authuser=0&acrobatPromotionSource=gdrive_chrome-search

ევროპის უნივერსიტეტის აფილირებული პროფესორი -დავით მალიძე

კლინიკა ნიუმედის კარდიოლოგი

შესავალი : გულის უკმარისობა რჩება გლობალურ კლინიკურ გამოწვევად, რომელსაც ახასიათებს მაღალი ავადობა, ჰოსპიტალიზაცია და სიკვდილიანობა. ტრადიციულად, პაციენტები კლასიფიცირდებოდნენ გამოტყორცნის ფრაქციის (LVEF) მიხედვით: დაქვეითებული (HFrEF), შენარჩუნებული (HFpEF) და შუალედური (HFmrEF).
ბოლო ათწლეულში გამოჩნდა ახალი კლინიკური ფენოტიპი — გულის უკმარისობა გაუმჯობესებული გადასროლის  ფრაქციით (HFimpEF), რომელიც მიანიშნებს მარცხენა პარკუჭის რემოდელირებაზე და პაციენტთა ნაწილში მკურნალობით მიღწეულ კლინიკურ გაუმჯობესებაზე.

ტერმინის წარმოშობა და განსაზღვრება

ტერმინი HFimpEF პირველად დამკვიდრდა 2021 წელს HFA/HFSA/JHFS-ის ერთობლივ უნივერსალურ განსაზღვრებაში. მანამდე მსგავსი ფენომენი აღწერილი იყო როგორც "HF with recovered (გამოსწორებული) EF" (HFrecEF), თუმცა მას აკლდა  სტანდარტული კრიტერიუმები.

გულის უკმარისობა გაუმჯობესებული გადასროლის ფრაქციით (HFimpEF) წარმოადგენს იმ კლინიკურ ფორმას, როცა პაციენტს თავდაპირველად დაუფიქსირდა გადასროლის  ფრაქცია (LVEF) ≤40%, შემდეგ განიცადა ≥10%-იანი გაუმჯობესება და განმეორებით გაზომვისას დაფიქსირდა LVEF >40% ან ≥50% (დამოკიდებულია რომელ გაიდლაინს ვიყენებთ — HFA/HFSA/JHFS, ACC/AHA/HFSA თუ ESC).

2024–2025 წლებში გამოქვეყნებულ მიმოხილვებსა და მონაცემებს ადასტურებთ, რომ HFimpEF პაციენტების მცირე ნაწილი (~20%) იღებს LVEF‑ის მნიშვნელოვან ზრდას და გაუმჯობესებულ პროგნოზს՝ მიუხედავად რისკის რეციდივის

ამ მდგომარეობის კლინიკური დიაგნოზი მნიშვნელოვანია, რადგან ის შეიძლება მიუთითებდეს გულის რევერსულ რემოდელირებაზე და უკეთეს პროგნოზზე.

გულ-სისხლძარღვთა დაავადების (გსდ) და შაქრიანი დიაბეტის (შდ) შესახებ ახალი გაიდლაინები მიზნად ისახავს შდ-ით დაავადებულ პაციენტებში კარდიოვასკულური დაავადების მანიფესტაციების თავიდან აცილებას და მკურნალობას, იძლევა მკაფიო რეკომენდაციებს იმის შესახებ, თუ როგორ უნდა შემცირდეს გულ-სისხლძარღვთა რისკი და როგორ უმკურნალონ შაქრიანი დიაბეტის მქონე პაციენტებს, რომლებსაც აღენიშნებათ გსდ-ს და თირკმელების კლინიკური გამოვლინებები, როგორიცაა ათეროსკლეროზული გულ-სისხლძარღვთა დაავადება, გულის უკმარისობა, წინაგულების ფიბრილაცია და თირკმელების ქრონიკული დაავადება. განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა მულტიფაქტორულ ინტერდისციპლინურ მიდგომას, რომელშიც უნდა ჩაერთონ სხვადასხვა სპეციალობის სამედიცინო პროფესიონალები ერთობლივი გადაწყვეტილების მისაღებად და ინდივიდუალური მკურნალობის სტრატეგიის განსახორციელებლად.

როგორცა ცნობილია ტიპი 2 დიაბეტისმქონეპაციენტებსორჯერმეტიაქვთგულ-სისხლძარღვთადაავადების (CVD) განვითარებისრისკი, ვიდრემათჯანმრთელთანატოლებს. რეკომენდაციებიამრისკისშესამცირებლადწარმოდგენილია 2023 წლისევროპისკარდიოლოგიისსაზოგადოების (ESC) გაიდლაინებშიშაქრიანიდიაბეტისმქონეპაციენტებშიგულ-სისხლძარღვთადაავადებებისმართვისთვის, გამოქვეყნებულიევროპისკარდიოლოგიისჟურნალში.